Co to jest CERT Polska?
Autor: Redakcja Domeny.ForSale Opublikowano
W skrócie: CERT Polska to zespół działający w NASK, który analizuje zagrożenia w internecie i reaguje na incydenty bezpieczeństwa. Możesz zgłosić mu m.in. podejrzany SMS, fałszywą stronę banku, wiadomość wyłudzającą dane lub złośliwe oprogramowanie. Zgłoszenie pomaga ograniczać zagrożenie, ale nie zastępuje kontaktu z bankiem, policją ani administratorem zaatakowanego systemu.
Czym jest CERT Polska i gdzie działa?
Skrót CERT pochodzi od angielskiego Computer Emergency Response Team i oznacza zespół reagowania na incydenty komputerowe. Incydent to zdarzenie naruszające bezpieczeństwo danych lub systemów, na przykład przejęcie konta, infekcja komputera albo nieuprawniony dostęp do firmowej sieci.
CERT Polska działa w NASK — Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej, państwowym instytucie badawczym. Zespół realizuje zadania CSIRT NASK, jednego z trzech zespołów reagowania na incydenty na poziomie krajowym, obok CSIRT GOV i CSIRT MON. CSIRT to określenie podobne do CERT: oznacza zespół reagowania na incydenty bezpieczeństwa komputerowego.
Te nazwy nie oznaczają jednej instytucji obsługującej wszystkie sprawy. Poszczególne zespoły mają różne zakresy odpowiedzialności. Dla osoby prywatnej, która chce zgłosić internetowe oszustwo, CERT Polska jest odpowiednim punktem kontaktu.
Co konkretnie robi CERT Polska?
Zespół przyjmuje zgłoszenia, analizuje sposób działania atakujących i podejmuje działania służące ograniczeniu skutków zagrożeń. Przykładem jest phishing, czyli podszywanie się pod zaufaną osobę lub organizację w celu nakłonienia odbiorcy do ujawnienia danych, wykonania płatności lub innej niebezpiecznej czynności.
Do działań CERT Polska należą m.in.:
- analizowanie fałszywych stron, podejrzanych wiadomości i złośliwego oprogramowania;
- ostrzeganie przed rozpoznanymi kampaniami oszustw;
- współpraca z operatorami, dostawcami usług i innymi zespołami bezpieczeństwa;
- publikowanie poradników, raportów oraz narzędzi pomagających chronić systemy;
- prowadzenie Listy Ostrzeżeń przed niebezpiecznymi stronami.
Lista Ostrzeżeń zawiera domeny wykorzystywane do oszustw. Korzystający z niej operatorzy i administratorzy mogą ograniczać dostęp do takich adresów. Brak domeny na liście nie jest potwierdzeniem jej bezpieczeństwa — nowa strona oszustów może jeszcze nie być rozpoznana.
CERT Polska nie jest natomiast serwisem naprawy komputerów ani instytucją odzyskującą pieniądze. Przesłanie zgłoszenia nie gwarantuje usunięcia strony, odzyskania konta czy indywidualnej odpowiedzi z pełną analizą.
Co i jak można zgłosić?
Zgłoszenie jest uzasadnione, gdy widzisz oznaki oszustwa lub naruszenia bezpieczeństwa. Nie musisz samodzielnie udowadniać, kto stoi za atakiem. Przydatne są zwłaszcza zgłoszenia fałszywych paneli logowania, wiadomości z linkami do dopłat, podejrzanych załączników oraz przejętych stron rozpowszechniających szkodliwe treści.
Podejrzany SMS możesz przekazać na numer 8080, używając funkcji przekazania wiadomości w telefonie. Pozostałe incydenty można zgłaszać przez formularz dostępny w oficjalnym serwisie CERT Polska. Aktualne kanały, zasady zgłaszania i ograniczenia techniczne sprawdź bezpośrednio w tym serwisie, zamiast korzystać z odnośnika przesłanego w podejrzanej wiadomości.
Dobre zgłoszenie powinno zawierać:
- krótki opis zdarzenia i przybliżony czas jego wystąpienia;
- adres podejrzanej strony lub treść wiadomości;
- informację, czy doszło do kliknięcia, podania danych, płatności lub uruchomienia pliku;
- dostępne materiały, np. zrzut ekranu albo oryginalną wiadomość e-mail, zgodnie z instrukcją formularza.
Nie otwieraj ponownie niebezpiecznej strony tylko po to, żeby zebrać więcej dowodów. Nie przesyłaj haseł, kodów autoryzacyjnych ani zbędnych danych osobowych. W zgłoszeniu firmowym zadbaj również o ochronę informacji poufnych.
Przykład: SMS o dopłacie do przesyłki
Otrzymujesz SMS z informacją, że paczka została wstrzymana i wymaga niewielkiej dopłaty. Link prowadzi do strony przypominającej serwis kurierski, która prosi o dane karty. Niska kwota nie świadczy o bezpieczeństwie: celem oszustów może być pozyskanie danych umożliwiających znacznie większe obciążenia.
Jeśli nie otwarto linku, przekaż SMS na 8080, a status przesyłki sprawdź w samodzielnie uruchomionej aplikacji przewoźnika lub na jego znanej stronie. Nie odpowiadaj nadawcy i nie wykonuj płatności z otrzymanego odnośnika.
Jeśli dane karty zostały już wpisane, najpierw skontaktuj się z bankiem przez oficjalny kanał i postępuj według jego instrukcji dotyczących zabezpieczenia karty oraz transakcji. Następnie zgłoś stronę do CERT Polska. Zachowaj wiadomość i potwierdzenia operacji, szczególnie jeśli doszło do utraty pieniędzy.
Kiedy potrzebny jest także bank, policja lub administrator?
CERT Polska zajmuje się techniczną stroną zagrożeń. Podejrzenie przestępstwa, np. kradzieży pieniędzy lub wykorzystania tożsamości, może wymagać osobnego zawiadomienia policji albo prokuratury. Samo zgłoszenie incydentu zespołowi nie zastępuje takiego zawiadomienia.
Przejęcie konta zgłoś również dostawcy usługi, a incydent na sprzęcie służbowym — firmowemu działowi IT lub bezpieczeństwa. Nie usuwaj samodzielnie plików ani nie reinstaluj służbowego komputera przed uzgodnieniem działań: może to utrudnić analizę zdarzenia.
W organizacjach mogą obowiązywać dodatkowe wymogi prawne i terminy zgłoszeń. Ten opis nie jest indywidualną poradą prawną; właściwy tryb należy potwierdzić w aktualnych oficjalnych wytycznych. Jeśli zagrożenie dotyczy Cię teraz, zacznij od zabezpieczenia pieniędzy, kont lub urządzeń, a zgłoszenie przygotuj bez dalszego kontaktu z oszustem.
Zobacz też: Co to jest DDoS?
Przeczytaj także
