Co to jest PHP?
Autor: Redakcja Domeny.ForSale Opublikowano
W skrócie: PHP to język programowania używany przede wszystkim do tworzenia stron i aplikacji internetowych po stronie serwera. Przetwarza dane, wykonuje reguły aplikacji i przygotowuje odpowiedź, którą otrzymuje przeglądarka. Korzystają z niego między innymi WordPress i liczne sklepy internetowe, ale do samego przeglądania takich stron nie trzeba instalować PHP na komputerze.
Jak działa PHP podczas otwierania strony?
PHP jest językiem skryptowym: kod wykonuje środowisko uruchomieniowe PHP zainstalowane na serwerze. Nazwa to rekurencyjny skrót od „PHP: Hypertext Preprocessor”. Dla użytkownika ważniejsza od rozwinięcia nazwy jest jego rola: PHP może przygotować różną treść pod tym samym adresem, zależnie od danych i sytuacji.
Gdy otwierasz stronę, przeglądarka wysyła do serwera żądanie. Jeśli obsługuje je aplikacja napisana w PHP, jej kod może sprawdzić, czy jesteś zalogowany, pobrać dane z bazy i wygenerować odpowiedź. Często jest nią HTML, czyli język opisujący strukturę strony, ale PHP może też zwrócić dane w formacie JSON, obraz lub plik do pobrania.
Przeglądarka otrzymuje wynik działania programu, a nie jego kod PHP. Przy prawidłowej konfiguracji serwera podejrzenie źródła strony pokaże wygenerowany HTML, lecz nie instrukcje pobierające hasło z konfiguracji czy obliczające rabat. Błędna konfiguracja może jednak ujawnić pliki, dlatego samo użycie PHP nie gwarantuje poufności danych.
Do czego służy PHP w praktyce?
PHP obsługuje backend, czyli część aplikacji odpowiedzialną za przetwarzanie danych i reguły działania na serwerze. Może współpracować z bazą danych, na przykład MySQL lub PostgreSQL, ale baza nie jest konieczna w każdym programie. Prosty skrypt może działać wyłącznie na przekazanych danych albo plikach.
Typowe zadania PHP to:
- obsługa formularzy i sprawdzanie poprawności przesłanych danych;
- logowanie użytkowników oraz kontrolowanie ich uprawnień;
- pobieranie i zapisywanie wpisów, produktów czy zamówień;
- komunikacja z innymi usługami przez API, czyli interfejs umożliwiający wymianę danych między programami;
- wykonywanie zadań uruchamianych z wiersza poleceń, na przykład importu katalogu produktów.
Wyobraź sobie sklep internetowy. JavaScript w przeglądarce może natychmiast pokazać zmianę wartości koszyka, ale serwer powinien ponownie sprawdzić ceny, rabaty i dostępność przed zapisaniem zamówienia. W sklepie opartym na PHP właśnie kod tego języka może realizować te kontrole. Nie należy ufać wyłącznie obliczeniom w przeglądarce, ponieważ użytkownik może zmienić wysyłane dane.
PHP a HTML, CSS i JavaScript
Te technologie nie są zamiennikami. HTML opisuje strukturę dokumentu, CSS określa jego wygląd, a JavaScript może odpowiadać za interakcje w przeglądarce. PHP działa na serwerze i może wygenerować HTML, który następnie zostanie wyświetlony użytkownikowi.
| Technologia | Przykładowe zadanie |
|---|---|
| HTML | Utworzenie nagłówka i pól formularza |
| CSS | Nadanie formularzowi kolorów i układu |
| JavaScript | Pokazanie komunikatu bez przeładowania strony |
| PHP | Sprawdzenie danych formularza i zapisanie ich na serwerze |
JavaScript może działać również na serwerze, na przykład w środowisku Node.js. Wybór między nim a PHP dotyczy wtedy technologii backendu, a nie tego, czy strona ma być interaktywna. Sam PHP nie zastępuje mechanizmów przeglądarki potrzebnych do zmiany interfejsu bez pobierania nowej strony.
Co PHP oznacza dla właściciela WordPressa i hostingu?
WordPress to system zarządzania treścią napisany w dużej części w PHP. Gdy publikujesz wpis przez panel, nie musisz samodzielnie pisać kodu: system wykonuje potrzebne operacje. Znajomość PHP przydaje się natomiast przy tworzeniu wtyczek, rozwijaniu motywów lub diagnozowaniu problemów wymagających analizy kodu.
Hosting dla takiej strony musi obsługiwać odpowiednią wersję PHP oraz wymagane rozszerzenia, czyli dodatkowe moduły środowiska. Samo hasło „hosting z PHP” nie wystarcza do oceny zgodności. Przed zakupem sprawdź wymagania aplikacji i dostępne wersje w dokumentacji dostawcy hostingu.
Wersja PHP ma znaczenie dla bezpieczeństwa i zgodności. Wersje, których okres wsparcia dobiegł końca, nie otrzymują już poprawek od projektu PHP. Aktualny status wsparcia potwierdź na oficjalnej stronie PHP, a zgodność WordPressa, motywów i wtyczek — w ich dokumentacji. Przed zmianą wersji wykonaj kopię plików i bazy danych oraz przetestuj aktualizację na kopii witryny.
Jak zacząć naukę PHP?
Do pierwszych ćwiczeń wystarczą edytor tekstu i zainstalowane środowisko PHP. Jeśli znasz podstawy HTML oraz sposób wysyłania formularzy, łatwiej zobaczysz, co język wnosi do strony. Minimalny program wygląda tak:
<?php
echo "Cześć! To odpowiedź wygenerowana przez PHP.";
Instrukcja echo wypisuje tekst. Zapisz kod w pliku index.php, a następnie w jego katalogu uruchom polecenie php -S localhost:8000 i otwórz w przeglądarce adres localhost:8000. Polecenie wymaga dostępnego PHP w terminalu. Wbudowany serwer służy do ćwiczeń i testów, nie do publicznego udostępniania produkcyjnej witryny.
Kolejnym ćwiczeniem może być formularz przyjmujący imię i wyświetlający powitanie. Ucz się od razu sprawdzania danych wejściowych oraz bezpiecznego wyświetlania tekstu użytkownika, na przykład z użyciem htmlspecialchars w treści HTML. Jeśli Twoim celem jest tylko prowadzenie WordPressa, zacznij zamiast tego od sprawdzenia wersji PHP na hostingu i przygotowania działającej kopii zapasowej.
Zobacz też: Co to jest 2FA?
Przeczytaj także
