Wat is een AI-agent en hoe werkt die?
Auteur: Redactie Domeny.ForSale Gepubliceerd
Kort gezegd: Een AI-agent is een systeem dat kunstmatige intelligentie gebruikt om een doel te bereiken: het bepaalt de volgende stappen, gebruikt beschikbare tools en reageert op de resultaten van zijn acties. Anders dan een eenvoudige chatbot hoeft het niet alleen een antwoord te geven — het kan bijvoorbeeld een bestelling controleren en een klachtmelding voorbereiden. Hoe zelfstandig het kan handelen, hangt af van de toegekende rechten en regels, niet van de naam ‘agent’.
Wat maakt een systeem tot een AI-agent?
Er bestaat geen algemeen aanvaarde, eenduidige grens tussen een agent en andere AI-toepassingen. In de praktijk duidt de term meestal op een systeem dat op basis van een doel en actuele informatie beslist wat het vervolgens moet doen, in plaats van alleen een vooraf vastgelegde reeks opdrachten uit te voeren.
Veel hedendaagse agents gebruiken een groot taalmodel: een model dat tekst kan verwerken en genereren en instructies kan interpreteren. Het model op zichzelf is echter niet de volledige agent. Het heeft een softwareomgeving nodig die tools beschikbaar stelt, de resultaten van acties terugkoppelt en beperkingen afdwingt.
Een typische agent bestaat uit verschillende onderdelen:
- Doel en instructies: bepalen de taak en de voorwaarden waaronder die voltooid is.
- Context: omvat de informatie die nodig is om te werken, bijvoorbeeld de inhoud van een melding en wat tot nu toe is afgesproken.
- Tools: maken het mogelijk gegevens op te halen of handelingen uit te voeren, zoals documenten zoeken of registraties aanmaken in een klantenservicesysteem.
- Controleregels: bepalen welke handelingen zijn toegestaan, wanneer menselijke toestemming nodig is en wanneer het werk moet worden stopgezet.
Een agent hoeft geen blijvend geheugen of internettoegang te hebben. Hij kan uitsluitend met aangeleverde documenten en binnen één sessie werken.
Hoe een agent stap voor stap een taak uitvoert
Een agent werkt vaak in een lus: hij beoordeelt de situatie, kiest een stap, gebruikt een tool, analyseert het resultaat en neemt de volgende beslissing. Die lus gaat door totdat er een resultaat is, een obstakel optreedt of een limiet voor tijd, kosten of het aantal handelingen is bereikt.
Stel dat een klant van een winkel vraagt naar een vertraagde zending. De agent die de melding behandelt, kan:
- Het bestelnummer uitlezen en om ontbrekende informatie vragen.
- De status uit het bestelsysteem en gegevens van de vervoerder ophalen.
- De informatie vergelijken met de regels voor het afhandelen van vertragingen.
- Een antwoord voorbereiden of een melding voor een medewerker aanmaken.
- Stoppen voordat hij geld terugbetaalt, als daarvoor goedkeuring nodig is.
Dit is een mogelijk implementatiescenario, geen verzameling functies waarover elke agent beschikt. Zonder de juiste koppeling kan het systeem de werkelijke status van het pakket niet controleren. De tekst ‘ik heb de bestelling gecontroleerd’ bewijst niet dat die handeling is uitgevoerd — het resultaat van de tool, vastgelegd in het activiteitenlogboek, moet dat bevestigen.
Agent, chatbot en automatisering — wat is het verschil?
Een chatbot is een interface waarmee een gebruiker een gesprek voert. Hij kan alleen vragen beantwoorden, maar kan ook dienen als manier om een agent te bedienen. Chat en agent zijn dus geen tegenpolen: het eerste begrip beschrijft de vorm van het contact, het tweede de manier waarop een taak wordt uitgevoerd.
Klassieke automatisering voert vooraf vastgelegde regels uit. Bijvoorbeeld: voeg bij ontvangst van een formulier een contact toe aan de database en stuur een bevestiging. Als het proces voorspelbaar is, is zo’n oplossing meestal eenvoudiger te testen en te controleren.
Een agent is nuttig wanneer de weg naar het resultaat afhangt van de inhoud en de context. Hij kan herkennen dat een bericht van een klant zowel over een beschadigd product als over een verkeerd adres gaat, en vervolgens de juiste werkwijze kiezen. Die flexibiliteit maakt de beslissingen echter ook minder voorspelbaar.
Beide benaderingen kunnen in één systeem worden gecombineerd: AI interpreteert de melding, terwijl gewone code de rechten controleert en de toegestane handeling uitvoert. Het model mag niet zelf bepalen of het beveiligingsmaatregelen mag omzeilen.
Voor welke taken is een agent zinvol?
Een proces dat vraagt om het analyseren van uiteenlopende informatie, meerdere stappen en het kiezen van tools, is een goede kandidaat. Denk aan het ordenen van meldingen, informatie verzamelen uit bedrijfsdocumenten, rapporten opstellen of wijzigingen in code voorstellen. Om nuttig te zijn, moet het resultaat controleerbaar zijn.
Beantwoord voordat je een oplossing kiest drie vragen: volstaan gewone regels, heeft de agent toegang tot betrouwbare gegevens en is een verkeerde handeling eenvoudig terug te draaien? Als de taak bestaat uit het overzetten van gegevens tussen vaste velden, kan eenvoudigere automatisering een betere keuze zijn.
Voor marketingwerk kan een agent die concepten voor productbeschrijvingen maakt op basis van een goedgekeurde catalogus een verstandig begin zijn. Het automatisch publiceren van die beschrijvingen is een aparte beslissing. Daarvoor is extra controle nodig, omdat het systeem een eigenschap kan toevoegen die het product niet heeft.
Hoe beperk je fouten en risico’s?
Een agent kan het doel verkeerd interpreteren, de verkeerde tool kiezen of onjuiste informatie genereren. Hij kan ook de inhoud van een document als een opdracht behandelen. Zo’n aanval, prompt injection genoemd, bestaat uit het plaatsen van instructies in het te verwerken materiaal om het gedrag van het systeem te veranderen.
Een veiliger uitgangspunt is alleen leestoegang, beperkt tot de gegevens die nodig zijn voor de taak. Voor het versturen van berichten, verwijderen van bestanden, publiceren van inhoud en uitvoeren van financiële handelingen moeten afzonderlijke rechten en passende goedkeuringsvereisten gelden. Beperkingen moeten in de software worden afgedwongen, niet alleen in de instructies voor het model worden vastgelegd.
Ook zijn limieten voor het aantal handelingen, een logboek van het toolgebruik en de mogelijkheid om het proces te stoppen nodig. Controleer bij het kiezen van een dienst in de actuele documentatie van de aanbieder hoe gegevens worden bewaard, welke koppelingen beschikbaar zijn en hoe kosten worden berekend.
Begin met één taak waarvan de handelingen terug te draaien zijn en test die met zowel gangbare als lastige gevallen. Geef de agent pas meer zelfstandigheid wanneer je kunt aangeven wat hij heeft gedaan, op welke gronden en wie handelingen met grotere gevolgen goedkeurt.
Lees ook
