Wat is een ETF? Werking, kosten en risico’s
Auteur: Redactie Domeny.ForSale Gepubliceerd
In het kort: Een ETF is een beleggingsfonds waarvan je de participaties op de beurs koopt en verkoopt, net als aandelen. Met één aankoop kun je beleggen in een mandje van activa, bijvoorbeeld aandelen van veel bedrijven of obligaties. Een ETF biedt geen garantie op winst of kapitaalbescherming: het risico hangt vooral af van waarin het fonds belegt en hoe het is opgebouwd.
Hoe werkt een ETF en wat koop je precies?
ETF staat voor het Engelse Exchange-Traded Fund, oftewel een beursgenoteerd fonds. Als je een participatie koopt, krijg je een aandeel in het fonds, niet rechtstreeks aandelen van elk bedrijf in de portefeuille. Je handelt via een beleggingsrekening, tegen de prijs die op dat moment op de markt beschikbaar is.
Veel ETF’s volgen een index: een verzameling financiële instrumenten die volgens bepaalde regels zijn geselecteerd. Zo omvat de S&P 500 ongeveer 500 grote Amerikaanse bedrijven. Een ETF die deze index volgt, streeft naar een rendement dat dicht bij dat van de index ligt, niet naar het selecteren van de toekomstige winnaars op de beurs.
Niet elke ETF is echter een indexfonds. Er zijn ook actief beheerde ETF’s, waarbij de beheerders beleggingsbeslissingen nemen volgens de strategie van het fonds. De afkorting zegt dus iets over de manier waarop het fonds wordt verhandeld, maar is niet voldoende om te beoordelen waarin het belegt.
Wat biedt een ETF ten opzichte van één aandeel?
Het belangrijkste praktische voordeel van een breed gespreide ETF is diversificatie: je belegging verdelen over veel verschillende onderdelen. Problemen bij één bedrijf hebben dan doorgaans minder invloed op de hele portefeuille dan wanneer je uitsluitend in de aandelen van dat bedrijf belegt. Het risico dat de hele markt daalt, verdwijnt daarmee echter niet.
Stel dat je 1000 zł belegt in een ETF die een brede aandelenmarkt omvat. Als de waarde van je belegging met 20% daalt, blijft er ongeveer 800 zł over, zonder rekening te houden met kosten en belastingen. Het grote aantal bedrijven in de portefeuille heeft het verlies niet voorkomen, maar wel de afhankelijkheid van één bedrijf beperkt.
Niet elke ETF biedt een even brede spreiding. Een fonds dat zich richt op één sector, één land of een kleine groep bedrijven kan sterk geconcentreerd zijn. Ook in een brede index kunnen de grootste bedrijven zwaar wegen. Het aantal onderdelen is dus niet het enige dat je moet controleren.
Welke soorten ETF’s moet je onderscheiden?
Controleer eerst de beleggingscategorie: een aandelen-ETF belegt in aandelen en een obligatie-ETF in obligaties. Ook een obligatiefonds kan verlies lijden, onder meer door stijgende rente of een verslechterende kredietwaardigheid van de uitgevende instellingen. Het is niet hetzelfde als een termijndeposito met een vaste rente.
Andere verschillen hebben te maken met de werkwijze van het fonds:
- Accumulerend (Acc) betekent dat het fonds ontvangen inkomsten, zoals dividenden, herbelegt. Een uitkerend fonds (Dist) betaalt die inkomsten aan beleggers uit volgens de uitkeringsregels.
- Fysieke replicatie betekent dat het fonds alle of een selectie van de onderdelen van de gevolgde index koopt. Synthetische replicatie maakt gebruik van derivaten, bijvoorbeeld een overeenkomst met een financiële instelling om rendementen uit te wisselen. Daar is ook tegenpartijrisico aan verbonden.
- Een ETF met hefboomwerking of een inverse ETF streeft vaak naar een veelvoud van de dagelijkse indexverandering of juist naar het tegenovergestelde rendement. Over een langere periode kan het resultaat duidelijk afwijken van een eenvoudige vermenigvuldiging van de indexverandering.
Ga er ook niet van uit dat elk beursproduct voor goud of olie een ETF is. Het kan een ETC of ETN zijn: een instrument met een andere juridische opzet en andere risico’s. De productdocumenten zijn doorslaggevend, niet de categorienaam in de app van de broker.
Wat kost een ETF en welke risico’s zie je snel over het hoofd?
TER is een maatstaf voor de jaarlijkse fondskosten, die in de waarde van het fonds zijn verwerkt. Bij een TER van 0,20% en een gemiddelde beleggingswaarde van 10 000 zł komt dat neer op ongeveer 20 zł per jaar. Dit zijn echter niet de volledige beleggingskosten en je krijgt hiervoor ook geen aparte rekening.
Daar kunnen nog transactiekosten van de broker, kosten voor het omwisselen van valuta en de spread bij komen. De spread is het verschil tussen de koop- en verkoopprijs. Bij kleine, regelmatige aankopen kan een minimumtarief voor transacties meer uitmaken dan een klein verschil in TER. Controleer de kosten van de broker in de actuele tarievenlijst en de fondskosten in de fondsdocumentatie.
Bij een index-ETF is ook het rendementsverschil met de index nuttig: dit laat zien hoeveel het rendement van het fonds afweek van dat van de betreffende index. Een lage TER betekent op zichzelf niet dat het fonds de index het beste volgt. Bovendien kan de beurskoers van een participatie tijdelijk afwijken van de waarde van de onderliggende activa per participatie.
Valutarisico is eveneens belangrijk. Een ETF die in euro wordt verhandeld en in Amerikaanse aandelen belegt, is daardoor niet vrij van blootstelling aan de dollar. De valuta waarin je handelt en de valuta van de activa zijn verschillende zaken. Als het valutarisico wordt afgedekt, moet dat in de documenten beschreven staan.
Wat controleer je vóór je eerste aankoop?
Doorloop deze korte procedure voordat je een order plaatst:
- Bepaal je doel en wanneer je het geld nodig hebt. Een aandelen-ETF kan ongeschikt zijn voor een uitgave die je over enkele maanden moet doen.
- Controleer de index of strategie en de samenstelling van de portefeuille. Beoordeel de concentratie in landen en sectoren en het gewicht van de grootste posities.
- Controleer met het ISIN-nummer of je het juiste product hebt, oftewel met de identificatiecode van het effect. Vergelijkbare namen kunnen verschillende varianten van een fonds aanduiden.
- Lees het KID, het document met essentiële informatie: een beschrijving van de risico’s, kosten en aanbevolen beleggingsduur. Meer details vind je in het prospectus en op de officiële website van de uitgevende instelling.
- Controleer de rekeningkosten en de regels voor de belastingaangifte. Die hangen onder meer af van je fiscale woonplaats, het type rekening en uitkeringen van het fonds. Controleer de actuele Poolse regels aan de hand van informatie van het Ministerstwo Finansów.
Dit is een algemene uitleg, geen persoonlijke beleggingsaanbeveling of belastingadvies. Een praktische volgende stap is een concrete ETF kiezen en in één zin opschrijven waarin deze belegt en waarom die bij je doel past. Als je daarvoor moet gissen, raadpleeg dan eerst de documentatie.
Zie ook: Wat is API?
Lees ook
