Wat is een startup en wat maakt hem anders?
Auteur: Redactie Domeny.ForSale Gepubliceerd
In het kort: Een startup is een jong bedrijf of team dat onder grote onzekerheid zoekt naar een herhaalbaar en schaalbaar bedrijfsmodel. Alleen een bedrijf oprichten of een app maken is dus niet genoeg om een startup te zijn. Het gaat erom te toetsen of de oplossing voorziet in een echte klantbehoefte en of het bedrijf kan groeien zonder dat de kosten evenredig stijgen.
Wat een startup onderscheidt
Er bestaat geen algemeen geldende definitie van een startup. In de bedrijfspraktijk verwijst het woord meestal naar een onderneming die belangrijke aannames nog toetst: wie de klant zal zijn, waarvoor die wil betalen, hoe je die bereikt en of de verkoop winstgevend zal zijn.
Een bedrijfsmodel beschrijft hoe een bedrijf waarde levert aan klanten en daaraan verdient. Herhaalbaarheid betekent dat het bedrijf telkens via een vergelijkbaar proces klanten kan werven en bedienen, in plaats van het aanbod steeds vanaf nul op te bouwen.
Schaalbaarheid betekent dat een bedrijf zijn activiteiten kan uitbreiden zonder dat de benodigde middelen even snel toenemen. Een softwareleverancier kan bijvoorbeeld meer gebruikers bedienen zonder voor elk van hen een aparte specialist aan te nemen. Dat betekent niet dat groei niets kost: de uitgaven voor infrastructuur, ondersteuning of verkoop nemen toe.
Een startup kan nieuwe technologie introduceren, maar innovatie kan ook eenvoudiger zijn: een andere manier van verkopen, leveren of een bekend probleem oplossen. Een origineel idee bewijst op zichzelf nog niet dat er een levensvatbaar bedrijf uit voortkomt.
Een startup tegenover een gewoon nieuw bedrijf
Een pas geopende bakkerij gebruikt meestal een bekend model: brood en andere bakkerijproducten maken en die op een bepaalde locatie aan klanten verkopen. Ook de bakkerij loopt risico, maar de manier waarop ze geld verdient is al vaak beproefd. Haar belangrijkste taak is het plan goed uitvoeren, niet een nieuw bedrijfsmodel ontdekken.
Een team dat een systeem ontwikkelt om broodoverschotten bij honderden bakkerijen te voorspellen, kan wel als startup werken. Het moet vaststellen of de voorspellingen daadwerkelijk verliezen beperken, of eigenaren voor de dienst willen betalen en of de invoering bij een volgende vestiging niet weken aan maatwerk vergt.
Dit onderscheid zegt niets over de kwaliteit of ambitie van de ondernemers. Een lokaal bedrijf kan winstgevend zijn en jarenlang groeien, terwijl een startup misschien nooit voldoende vraag vindt. Ook een klein team, een hippe naam of aanwezigheid op internet bepaalt niet of een onderneming een startup is.
Een startup hoeft geen softwarebedrijf te zijn. Hij kan actief zijn in de productie, logistiek of dienstverlening, al vergt opschalen in die sectoren vaak meer kapitaal en langere tests.
Hoe een startup toetst of een idee kansrijk is
In het begin is het niet het belangrijkst om een compleet product te maken, maar om de belangrijkste onzekerheid te verkleinen. Daarvoor dient een MVP: een minimale versie van het product waarmee je een gekozen aanname bij echte gebruikers kunt toetsen. Dat is niet hetzelfde als een gebrekkig uitgewerkt product. De omvang moet beperkt zijn, maar voldoende voor een betrouwbare test.
Stel dat een team kleine praktijken een dienst wil aanbieden die het aantal gemiste afspraken vermindert. In plaats van meteen een uitgebreid boekingssysteem te bouwen, kan het een kleine proef uitvoeren met één functie, bijvoorbeeld het bevestigen van afspraken.
Een praktische volgorde is:
- Leer het probleem kennen. Vraag praktijkhouders hoe vaak klanten niet komen opdagen en hoe ze daar nu mee omgaan.
- Kies een aanname om te toetsen. Dat kan de bereidheid zijn om te betalen voor een effectievere bevestiging van afspraken.
- Voer een beperkte test uit. Bied een eenvoudige dienst aan enkele praktijken aan en geef duidelijk aan wat die omvat en welke voorwaarden gelden.
- Observeer het gedrag. Ga na of klanten de oplossing gebruiken, betalen en de samenwerking willen voortzetten.
- Bereken de kosten van de dienstverlening. Beoordeel of de dienst bij een groter aantal klanten winstgevend kan worden.
Een compliment over het idee tijdens een gesprek is een zwakker signaal dan een aankoop en blijvend gebruik van het product. Als de test fundamentele aannames onderuit haalt, kan het team een andere koers kiezen. Zo’n ingrijpende verandering, bijvoorbeeld van doelgroep of verdienmodel, wordt ook wel een pivot genoemd.
Hoe een startup aan geld komt
Een startup kan groeien met het spaargeld van de oprichters en inkomsten van klanten. Deze manier van financieren wordt vaak bootstrapping genoemd. Daarmee behouden de oprichters meer zeggenschap over het bedrijf, maar de beschikbare middelen begrenzen het tempo van de ontwikkeling.
Een andere mogelijkheid is kapitaal van investeerders. Een business angel is een particuliere investeerder die jonge ondernemingen met eigen geld ondersteunt. Een venturecapitalfonds investeert in bedrijven met een groot groeipotentieel, doorgaans in ruil voor aandelen. Dat betekent dat de eigendom wordt gedeeld en dat er afspraken komen over het bestuur en de verdere ontwikkeling.
Een investeerder aantrekken is geen voorwaarde om een startup te zijn en bewijst ook niet dat klanten het product nodig hebben. Financiering geeft tijd en middelen om te groeien, maar vervangt de vraag naar het product niet. Een startup hoeft evenmin verlies te maken: winstgevendheid en het zoeken naar een schaalbaar model sluiten elkaar niet uit.
Wanneer de term ‘startup’ niet meer past
Er bestaat geen universele grens voor leeftijd, personeelsomvang of omzet waarboven een bedrijf geen startup meer is. De term wordt minder passend wanneer een onderneming een beproefd model heeft en zich vooral richt op het verder uitbouwen daarvan. Ondersteuningsprogramma’s kunnen echter hun eigen criteria hanteren. Controleer daarom in het officiële reglement van een specifieke aanvraagronde of je ervoor in aanmerking komt.
Als je een eigen startup overweegt, schrijf dan drie dingen op: wiens probleem je oplost, waarvoor de klant zou betalen en welke aanname je tegen de laagste kosten kunt toetsen. Dat is een betere eerste stap dan technologie kiezen of een presentatie voor een investeerder voorbereiden.
Zie ook: Wat is een ETF?
Lees ook
