Wat is een VPN en wanneer is het nuttig?
Auteur: Redactie Domeny.ForSale Gepubliceerd
In het kort: een VPN is een virtueel privénetwerk dat een versleutelde verbinding tussen je apparaat en een VPN-server tot stand brengt. Het kan veilige toegang tot een bedrijfsnetwerk bieden of internetverkeer via een tussenliggende server leiden, waardoor bezochte websites een ander IP-adres zien. Een VPN garandeert geen anonimiteit en vervangt geen bescherming tegen oplichting, malware of het overnemen van je account.
Hoe een VPN werkt en wie je activiteit kan zien
VPN staat voor het Engelse Virtual Private Network en verstuurt gegevens via een zogenoemde tunnel: een verbinding die met versleuteling is beveiligd. Bij een gangbare VPN-dienst voor consumenten verbindt een app je apparaat met een server van de aanbieder. Die server stuurt het verkeer vervolgens door naar het internet. Een website ziet dan meestal het IP-adres van de VPN-server, waarmee die server op het netwerk wordt geïdentificeerd, in plaats van het openbare IP-adres van je eigen verbinding.
Je internetprovider of de beheerder van het Wi-Fi-netwerk ziet de verbinding met de VPN-server, hoelang die duurt en hoeveel gegevens er worden verstuurd. Bij een juiste configuratie ziet die niet rechtstreeks welke websites je via de tunnel bezoekt of wat de inhoud van het verkeer is. Dat betekent echter niet dat je activiteit voor iedereen onzichtbaar wordt: de VPN-aanbieder kan een deel van die informatie wel zien.
De VPN-tunnel eindigt bij de VPN-server, niet bij de website die je bezoekt. Voor de verdere bescherming van de inhoud zorgt onder meer HTTPS: een versleutelde verbinding tussen je browser en de website. Als HTTPS correct werkt, zou de VPN-aanbieder geen wachtwoorden of formulierinhoud moeten kunnen lezen. De aanbieder kan wel toegang hebben tot metadata, zoals de IP-adressen van bestemmingen en, afhankelijk van de configuratie, ook verzoeken om domeinnamen op te zoeken.
Niet elke VPN leidt al het verkeer van je apparaat door de tunnel. Met split tunneling, oftewel het splitsen van verkeer, kun je alleen bepaalde apps of verbindingen via de tunnel laten lopen. Ook een browserextensie die als VPN wordt aangeprezen, beschermt mogelijk alleen browserverkeer en niet het verkeer van chatapps of andere programma’s.
Wanneer een VPN echt nuttig is
Om te beoordelen of een VPN nuttig is, kun je het beste beginnen bij de taak waarvoor je het wilt gebruiken. Twee oplossingen met dezelfde naam kunnen heel verschillende doelen dienen.
- Toegang tot bedrijfsvoorzieningen. Met een VPN van je werkgever kun je verbinding maken met interne systemen, schijven of tools die niet openbaar toegankelijk zijn. Zo’n VPN hoeft niet de route van al je internetverkeer te veranderen.
- Minder zicht op je verkeer binnen het lokale netwerk. Op een Wi-Fi-netwerk in een hotel of op een luchthaven voegt een VPN een beschermingslaag toe tussen je apparaat en de VPN-server. HTTPS beschermt de inhoud van de meeste moderne verbindingen met websites al, maar een VPN beschermt ook ander verkeer dat door de tunnel loopt.
- Een ander IP-adres voor uitgaand verkeer gebruiken. Een server in een ander land kan ervoor zorgen dat een website op basis van je IP-adres een andere locatie herkent. Dat verandert echter niet de GPS-locatie van je telefoon of de gegevens in je account.
Een voorbeeld: als je vanuit een hotel werkt en het boekhoudsysteem van je bedrijf nodig hebt, gebruik dan de VPN die je werkgever aanwijst. Een consumentenabonnement geeft je geen toegang tot het bedrijfsnetwerk. Wil je daarentegen beperken welke informatie de beheerder van het Wi-Fi-netwerk in het hotel kan zien, dan kan een VPN voor consumenten daarvoor geschikt zijn.
Een server in een ander land kiezen garandeert geen toegang tot een buitenlands filmaanbod of een bepaalde dienst. Een platform kan VPN-adressen herkennen en blokkeren, of je regio bepalen aan de hand van accountgegevens. Controleer de toegangsregels in de actuele voorwaarden van het betreffende platform.
Waartegen een VPN niet beschermt
Een VPN verbergt je identiteit niet voor een dienst waarbij je inlogt. Een webwinkel kent nog steeds je account, en een socialemediaplatform kan je activiteit koppelen aan je profiel, cookies en kenmerken van je browser. Een ander IP-adres neemt slechts één manier weg om een gebruiker te herkennen.
Een VPN herkent niet automatisch een vals inlogformulier. Als je je wachtwoord aan een oplichter geeft, zorgt de versleutelde tunnel er alleen voor dat het veilig op het verkeerde adres aankomt. Een VPN voorkomt ook niet alle malware-infecties en beschermt geen gegevens waartoe een kwaadaardig programma op je apparaat al toegang heeft.
De VPN-aanbieder wordt een extra partij waaraan je een deel van de informatie over je verbinding toevertrouwt. De claim ‘geen logs’ is een verklaring dat bepaalde gegevens niet worden vastgelegd, geen technische garantie op volledige anonimiteit. Controleer op welke gegevens die verklaring betrekking heeft en of bijvoorbeeld de verbindingsgeschiedenis daarvan is uitgesloten.
Hoe je een dienst kiest en de verbinding controleert
Kijk bij je keuze eerst naar ondersteuning voor je apparaten, een duidelijk privacybeleid en de mogelijkheid om op te zeggen. Controleer actuele prijzen, datalimieten, het aantal gelijktijdige verbindingen en de verlengingsvoorwaarden in de officiële prijslijst en voorwaarden van de aanbieder. Een gratis VPN hoeft niet onveilig te zijn, maar je moet wel nagaan hoe de dienst wordt gefinancierd en welke beperkingen gelden.
Let bij het vergelijken van diensten op drie punten:
- Regels voor gegevensverwerking: welke gegevens worden verzameld, hoelang ze worden bewaard en wie de dienst beheert. Een onafhankelijke audit kan helpen bij je beoordeling, maar heeft betrekking op een bepaalde reikwijdte en een bepaald moment.
- Bescherming als de tunnel wegvalt: een kill switch blokkeert verkeer wanneer de VPN-verbinding wordt verbroken, zodat het niet automatisch via de gewone route wordt verstuurd.
- Invloed op je dagelijkse werk: een server die ver weg staat of overbelast is, kan de snelheid verlagen en de vertraging vergroten. Sommige banken en andere diensten kunnen bij gebruik van een VPN om extra verificatie vragen.
Vergelijk na het starten van de app je openbare IP-adres vóór en na het verbinden. Controleer ook of de app het verkeer van de benodigde programma’s beschermt en of de aanbieder bescherming tegen DNS-lekken belooft: verzoeken om de adressen van domeinnamen op te zoeken die buiten de tunnel worden verstuurd. Alleen een nieuw IP-adres bewijst niet dat al je verkeer beschermd is.
Schrijf vóór aankoop één concrete eis op: toegang tot het bedrijfsnetwerk, bescherming van verkeer op een vreemd netwerk of een ander IP-adres voor uitgaand verkeer. Kies pas daarna een passende oplossing. Een VPN die je uitsluitend koopt vanwege de belofte van ‘volledige anonimiteit’ zal die verwachting niet waarmaken.
Zie ook: Wat is een optie op een domeinnaam?
Lees ook
