Wat is Ubuntu en wat kun je ermee doen?
Auteur: Redactie Domeny.ForSale Gepubliceerd
In het kort: Ubuntu is een gratis besturingssysteem op basis van Linux, met onder meer versies voor pc’s en servers. Ubuntu Desktop heeft een grafische werkomgeving, zodat je de computer kunt gebruiken zonder terminalopdrachten te kennen. Het kan Windows bij veel dagelijkse taken vervangen, maar controleer vóór de installatie of de benodigde programma’s en hardware ermee werken. Ubuntu is niet bestand tegen alle bedreigingen, al is een aparte virusscanner op een thuiscomputer doorgaans niet de belangrijkste beschermingsmaatregel.
Wat is het verschil tussen Ubuntu en Linux?
Een besturingssysteem beheert de computer en maakt het mogelijk om applicaties te gebruiken. Strikt genomen is Linux de kernel van het systeem: het onderdeel dat onder meer de communicatie tussen programma’s en hardware verzorgt. In het dagelijks taalgebruik verwijst de naam Linux ook naar de hele familie van besturingssystemen die op deze kernel zijn gebouwd.
Ubuntu is een distributie van Linux: een kant-en-klaar pakket met de kernel, hulpmiddelen, applicaties en voorzieningen om software te installeren en bij te werken. Canonical ontwikkelt Ubuntu samen met de gemeenschap. Je hoeft deze onderdelen dus niet zelf bij elkaar te zoeken om een werkend systeem te krijgen.
Je kunt Ubuntu gratis downloaden, installeren en gebruiken, ook voor je werk. Voor aanvullende diensten, zoals bepaalde vormen van technische ondersteuning, kunnen wel kosten gelden. Een gratis besturingssysteem betekent bovendien niet dat elke applicatie die erop werkt ook gratis is.
Hoe werkt Ubuntu in het dagelijks gebruik?
Ubuntu Desktop, de versie voor pc’s, gebruikt standaard de grafische werkomgeving GNOME. Een grafische werkomgeving bestaat uit het bureaublad, vensters, menu’s en instellingen die je met muis en toetsenbord bedient. Het ziet er anders uit dan Windows, maar voor basistaken — bestanden openen, verbinding maken met Wi-Fi of het volume aanpassen — hoef je niet te kunnen programmeren.
Programma’s kun je installeren via het grafische appcentrum. De terminal, een hulpmiddel om tekstopdrachten uit te voeren, is handig voor geavanceerdere instellingen en het oplossen van problemen. Voor gewoon internetten of documenten schrijven is hij niet nodig.
Ubuntu is onder meer geschikt voor:
- e-mail, websites en diensten die in de browser werken;
- werken met documenten, spreadsheets en presentaties, bijvoorbeeld in LibreOffice;
- programmeren en het gebruiken van ontwikkeltools;
- het draaien van servers, bijvoorbeeld een webserver.
Ubuntu Server is vooral bedoeld voor servertoepassingen en installeert standaard geen grafische werkomgeving. Zoek je een systeem voor je laptop thuis, dan is Ubuntu Desktop het juiste vertrekpunt.
Kan Ubuntu Windows vervangen en werkt je hardware ermee?
De belangrijkste vraag is niet ‘is Ubuntu goed?’, maar ‘werkt wat ik nodig heb erop?’. Een programma dat voor Windows is gemaakt, werkt niet automatisch op Ubuntu. Sommige applicaties hebben een versie voor Linux, andere werken in de browser en voor weer andere moet je een alternatief zoeken.
Wie vooral webmail, een browser en eenvoudige documenten gebruikt, kan bijvoorbeeld het grootste deel van het werk zonder grote veranderingen overzetten. Maar wie dagelijks Adobe Photoshop gebruikt of een specifiek boekhoudprogramma dat alleen voor Windows beschikbaar is, moet eerst nagaan welke mogelijkheden er zijn. Voor games geldt iets vergelijkbaars: sommige werken dankzij compatibiliteitslagen, maar bepaalde titels starten mogelijk niet, vooral als ze specifieke beveiliging tegen valsspelen gebruiken.
Ubuntu ondersteunt veel computers, maar compatibiliteit is niet voor elk model gegarandeerd. Er kunnen problemen zijn met de Wi-Fi-adapter, grafische kaart, vingerafdruklezer, printer of het ontwaken van de laptop uit de slaapstand. Controleer vóór de installatie de informatie van de hardwarefabrikant en bekijk de actuele systeemvereisten en de lijst met gecertificeerde apparaten in de officiële documentatie van Ubuntu.
Ga er ook niet van uit dat Ubuntu elke oude computer automatisch sneller maakt. De standaardwerkomgeving stelt bepaalde eisen aan de hardware; bij zeer weinig werkgeheugen kan een lichtere variant van het systeem een betere keuze zijn.
Heb je op Ubuntu een virusscanner nodig?
De uitspraak ‘voor Ubuntu bestaan geen virussen’ klopt niet. Er bestaat schadelijke software voor Linux. Bovendien kun je ongeacht je besturingssysteem te maken krijgen met pogingen om wachtwoorden te ontfutselen, nepwebsites en gevaarlijke browserextensies.
Op een doorsnee thuiscomputer met Ubuntu is het installeren van een aparte virusscanner meestal niet de eerste aanbevolen stap. Belangrijker zijn regelmatige updates, programma’s uit betrouwbare bronnen installeren, voorzichtig zijn met het uitvoeren van scripts en back-ups maken. Een opdracht die je op internet vindt, kan gegevens wijzigen of verwijderen, vooral als je die met beheerdersrechten uitvoert.
Een virusscanner kan nodig zijn vanwege bedrijfsregels of om bestanden te controleren die je doorgeeft aan gebruikers van andere besturingssystemen. Welke bescherming geschikt is, hangt dus af van hoe je de computer gebruikt, niet alleen van de naam van het systeem.
Hoe probeer je Ubuntu uit zonder gegevens te wissen?
De eenvoudigste manier is Ubuntu vanaf een USB-stick in de uitprobeermodus te starten. Zo kun je het bureaublad bekijken en de hardware testen zonder het systeem op de schijf te installeren.
- Download een schijfkopie van Ubuntu Desktop via een officiële bron. Overweeg om te beginnen een LTS-versie, die langdurige ondersteuning krijgt. Controleer in de documentatie van Ubuntu wat de ondersteuning op dit moment omvat en hoelang die loopt.
- Maak een installatie-USB-stick volgens de officiële instructies. Bij het schrijven van de schijfkopie wordt de bestaande inhoud van de USB-stick gewist.
- Start de computer op vanaf de USB-stick en kies voor uitproberen in plaats van installeren.
- Test Wi-Fi, geluid, de camera, de beeldweergave op een extra monitor en het inschakelen van en ontwaken uit de slaapstand.
De uitprobeermodus kan trager werken dan een systeem dat op de schijf is geïnstalleerd. Besluit je Ubuntu te installeren, maak dan eerst een back-up van belangrijke bestanden: als je de verkeerde schijf of partitie kiest, kunnen die bestanden worden gewist.
Zie ook: Wat is Linux?
Lees ook
